Thiếu điện, đừng đổ tại ông trời

Thứ hai, 20 Tháng 9 2010 10:30

Một nhà máy ở Củ Chi bị cúp điện, công nhân phải nghỉ việc. Ảnh: Phan Quang

Nỗi oan của nước

Trong số những cơ quan nại lý do thời tiết, tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có lẽ đã lấy lý do ấy một cách khiên cưỡng nhất! Nhìn vào hệ thống nguồn phát điện hiện nay, tổng công suất phát điện (có khả năng triển khai được) của cả hệ thống đã đạt khoảng 14.500 – 15.500MW (tuỳ theo hiện trạng hoạt động của các nhà máy); trong đó, các nhà máy thuỷ điện chiếm khoảng 40%.

Như vậy, dù có xảy ra hiện tượng thời tiết khắc nghiệt, lượng nước về các hồ chứa thuỷ điện, nhất là các hồ ở các công trình điện phía Nam, bị giảm sút thì về cơ bản, các nhà máy thuỷ điện vẫn phát đủ công suất.

Cụ thể, theo số liệu của chính EVN, trong tuần thứ 37 (từ 10 – 16.9.2010), phụ tải điện quốc gia bị giảm trên 2 tỉ kWh, công suất cực đại cả hệ thống chỉ còn 14.217kWh, giảm 411MW so với tuần trước đó nhưng nguyên nhân chính gây thiếu hụt không phải do vận hành của các nhà máy thuỷ điện có vấn đề mà là việc bảo dưỡng trạm khí Phú Mỹ 2.1 từ ngày 11 – 14.9 và việc ngừng toàn bộ nhà máy Phú Mỹ 3 (công suất 740MW) để bảo dưỡng sửa chữa theo chu kỳ làm cho công suất phát của các nhà máy điện tuabin khí giảm thấp và trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia đã phải sa thải phụ tải (cắt điện) rất lớn từ 2.430MW đến 3.140MW. Hiện tượng nhiều địa phương, thành phố trong cả nước kêu thiếu điện đồng loạt trong mùa mưa năm nay cứ y như đang ở giữa mùa khô chính là vì tình trạng cắt giảm điện này.

Nhìn toàn diện hơn, tình trạng thiếu điện cả trong mùa khô và mùa mưa năm nay, kể cả khả năng thiếu điện trong mùa khô 2011 (được dự báo nặng nề không kém mùa khô 2010) chắc chắn cũng không phải do thời tiết.

Độc quyền mà yếu nên... lỡ hẹn

Trong báo cáo ngày 12.7.2010 của bộ Công thương cũng đã khẳng định, nguyên nhân cơ bản nhất của tình trạng thiếu điện hiện nay là do nhiều dự án nguồn chậm được đưa vào vận hành so với quy hoạch được duyệt trong nhiều năm qua đã ảnh hưởng lớn đến cân đối cung cầu điện, đặc biệt là trong năm 2010. Các báo cáo về tiến độ vận hành các nguồn điện mới theo tổng sơ đồ phát triển điện VI (đã được Chính phủ thông qua và đang thực hiện) cho thấy đến hết năm 2009, hệ thống điện phải đạt tổng công suất lắp đặt là 21.000MW. Trên thực tế, công suất này chỉ đạt 18.400MW và trong các tháng gần đây, tổng công suất phát điện thực tế chỉ trong khoảng 14.500 – 15.500MW. Nhiều dự án điện lớn như nhiệt điện Hải Phòng, Quảng Ninh, Mạo Khê, thuỷ điện Đồng Nai 3... đều bị chậm tiến độ so với quy hoạch đến gần hai năm.

Ban Dân nguyện của Uỷ ban thường vụ Quốc hội đang tiến hành giám sát các vấn đề điện lực tại bộ Công thương và EVN. Một thành viên đoàn giám sát cho biết, một trong những nguyên nhân chính gây thiếu điện hiện nay là việc thực hiện quy hoạch phát triển điện lực chậm. Tính đến năm 2010, việc phát triển này chỉ mới đạt 74% nguồn điện so với yêu cầu. EVN được giao làm chủ đầu tư và góp vốn xây dựng 47 dự án nguồn điện nhưng chính tập đoàn này cũng thiếu vốn nên đã phải đề nghị Chính phủ giao 13 dự án nhiệt điện cho các đơn vị khác. Đến lượt các nhà đầu tư ngoài EVN, do thiếu vốn (lãi suất vay của ngân hàng quá cao), do thiếu kinh nghiệm, năng lực yếu dẫn đến việc tiến độ xây dựng nhiều nhà máy bị đình trệ. Thêm vào đó, sự bùng phát của các nhà máy thép, nhà máy ximăng ngoài quy hoạch đã ngốn một lượng điện quá lớn; nhiều nhà máy điện mới đi vào hoạt động nên chưa ổn định, thường xuyên phải dừng, sửa chữa… càng làm cho tình trạng thiếu điện thêm nghiêm trọng.

Theo cục Điều tiết điện lực, tuy đầu mùa khô 2011 dự kiến sẽ có thêm một số công trình nguồn mới như thuỷ điện Đồng Nai 3 (180MW), Sông Tranh 2 (95MW), tổ máy số 1 thuỷ điện Sơn La (400MW), Sê San 4A (63MW), An Khê – Kanak (93MW) và nhiệt điện Cẩm Phả 2 (300MW) giúp nâng tổng công suất lắp đặt nguồn điện (kể cả các tổ máy phát thử nghiệm) lên khoảng 20.800MW nhưng khả năng cung ứng điện cho năm sau vẫn rất căng thẳng!

Hệ thống nguồn phát điện thiếu hụt, như trình bày ở trên, cho thấy khả năng cung ứng điện đủ cho sản xuất và sinh hoạt là khó. Điều này dễ dẫn đến nguy cơ mất an ninh năng lượng quốc gia. Để thu hút vốn đầu tư lớn nhằm phát triển nguồn điện kịp thời, quan điểm rất thống nhất hiện nay là điều chỉnh giá điện lên mức hợp lý song song với việc cải tổ ngành điện, chấm dứt độc quyền của EVN. Trước mắt, sự quyết liệt trong chỉ đạo để đưa các nguồn điện đang và sắp đầu tư theo tổng sơ đồ phát triển điện VI thực hiện đúng tiến độ mới có thể giúp cải thiện tình trạng thiếu điện trong thời gian sắp tới.

Mạnh Quân - SGTT